అస్సాం

అస్సాం చరిత్ర మహానది బ్రహ్మపుత్ర, దాని సారవంతమైన లోయతో గాఢంగా ముడిపడి ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని ప్రాగ్జ్యోతిషం అని, తర్వాత కామరూపం అని పిలిచేవారు. ఈ పేర్లు తొలి సంస్కృత ఇతిహాసాల్లో, గ్రంథాల్లో కనిపిస్తాయి. క్రీ.శ. 4వ శతాబ్దానికి చెందిన గుప్త చక్రవర్తి సముద్రగుప్తుని అలహాబాద్ స్తంభ శాసనంలో కామరూపాన్ని ఒక సరిహద్దు రాజ్యంగా పేర్కొన్నారు. అప్పటికే అది గుర్తింపు పొందిన శక్తి అని ఇది తెలియజేస్తుంది.

కామరూపాన్ని వరుసగా అనేక వంశాలు పాలించాయి. తొలి వంశాల్లో బాగా ప్రసిద్ధి చెందినది వర్మన్ వంశం. ఈ వంశంలో అత్యంత ప్రఖ్యాత రాజు భాస్కరవర్మ, 7వ శతాబ్దంలో హర్షవర్ధనునికి సమకాలీనుడు, మిత్రుడు. చైనా యాత్రికుడు హ్యూయెన్ త్సాంగ్ ఆయన ఆస్థానాన్ని సందర్శించి ఆ రాజ్యం గురించి వర్ణన రాశాడు. తర్వాత మ్లేచ్ఛ, పాల వంశాలు వచ్చాయి. గువాహటి సమీపంలోని మదన్ కామదేవ్, తేజ్‌పూర్ సమీపంలోని చెక్కడాలతో కూడిన దా పర్బతియా ద్వారబంధం, తేజ్‌పూర్ ప్రాంతంలోని అనేక ఆలయ శిథిలాలు వంటి ప్రదేశాల్లో ఈ సుదీర్ఘ కాలపు అవశేషాలను చూడవచ్చు. భారతదేశంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన శక్తి పీఠాల్లో ఒకటైన నీలాచల పర్వతంపై ఉన్న కామాఖ్య ఆలయాన్ని 16వ శతాబ్దంలో కోచ్ రాజు నరనారాయణుడు పునర్నిర్మించాడు.

1228లో సుకాఫా అనే తాయ్ రాకుమారుడు తూర్పు నుంచి పట్కాయ్ కొండలను దాటి వచ్చి అహోం రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. అహోములు క్రమంగా బ్రహ్మపుత్ర లోయ అంతటా విస్తరించి దాదాపు ఆరు శతాబ్దాల పాటు పాలించారు. భారత చరిత్రలో అత్యంత దీర్ఘకాలం కొనసాగిన వంశాల్లో ఇది ఒకటి. మొఘలులు పదే పదే చేసిన దండయాత్రలను వారు ఎదిరించారు. వీటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది 1671లో జరిగిన సరాయ్‌ఘాట్ యుద్ధం. ఆ యుద్ధంలో అహోం సేనాని లచిత్ బర్ఫుకన్ గువాహటి సమీపంలో నదిపై మొఘల్ సేనను ఓడించాడు. శివసాగర్‌లోని రంగ్ ఘర్ మండపం, తలాతల్ ఘర్ రాజభవనం, శివ దోల్ ఆలయం వంటి అహోం కట్టడాలు ప్రధాన ఆకర్షణలు. చరాయిదేవ్‌లోని మొయిదాములుగా పిలిచే రాజ సమాధి దిబ్బలు 2024లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశంగా గుర్తింపు పొందాయి. పశ్చిమాన 16వ శతాబ్దంలో కోచ్ రాజ్యం ప్రాబల్యంలోకి వచ్చింది. ఇదే కాలంలో సాధువు, సంస్కర్త శ్రీమంత శంకరదేవుడు వైష్ణవ భక్తి ఉద్యమాన్ని వ్యాప్తి చేసి, సత్రాలు అనే మఠాలను స్థాపించాడు. వీటిలో చాలా సత్రాలు మాజులీ ద్వీపంలో నేటికీ వర్ధిల్లుతున్నాయి.

19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో బలహీనపడిన అహోం రాజ్యం బర్మా దండయాత్రలను ఎదుర్కొంది. మొదటి ఆంగ్లో బర్మా యుద్ధం తర్వాత 1826లో కుదిరిన యాండబూ ఒప్పందంతో అస్సాం బ్రిటిష్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. 1820లలో ఈ ప్రాంతంలో తేయాకు మొక్కలు సహజంగా పెరుగుతున్నట్లు గుర్తించిన తర్వాత బ్రిటిష్ వారు తేయాకు పరిశ్రమను అభివృద్ధి చేశారు. అస్సాం టీ ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందింది. 1857 తిరుగుబాటులో అస్సామీ ప్రజలు పాల్గొన్నారు. అందులో పాత్ర పోషించినందుకు మణిరాం దీవాన్‌ను ఉరితీశారు. స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఎంతోమంది జాతీయోద్యమంలో చేరారు. 1942 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో ఒక ఊరేగింపుకు నాయకత్వం వహిస్తూ కౌమార వయసులోని కనకలతా బరువా ప్రాణాలు కోల్పోయింది.

1947లో స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పుడు అస్సాం భారత సమాఖ్యలో ఒక రాష్ట్రమైంది. గోపీనాథ్ బర్దలై దాని మొదటి ముఖ్యమంత్రి. ఆ సమయంలో అది చాలా విశాలమైన ప్రాంతాన్ని కలిగి ఉండేది. కానీ తర్వాత దాని నుంచి అనేక కొత్త రాష్ట్రాలు ఏర్పడ్డాయి. 1963లో నాగాలాండ్, 1972లో మేఘాలయ, 1972లో కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా మారి 1987లో రాష్ట్రమైన మిజోరం వీటిలో ఉన్నాయి. పాత రాజధాని షిల్లాంగ్ మేఘాలయకు వెళ్లింది. 1970ల ప్రారంభంలో అస్సాం రాజధాని గువాహటిలోని దిస్పూర్‌కు మారింది.

ఈ రోజు సందర్శకులు గువాహటి ఆలయాల నుంచి శివసాగర్, మాజులీ, ఎగువ అస్సాం తేయాకు తోటల వరకు ఈ కథను అనుసరించవచ్చు.