উত্তৰাখণ্ড

উচ্চ হিমালয়ত অৱস্থিত উত্তৰাখণ্ড প্ৰাগৈতিহাসিক কালৰে পৰা মানুহৰ বাসভূমি। আলমোৰাৰ ওচৰৰ লাখুডিয়াৰৰ শিলাশ্ৰয়ত মানুহৰ আকৃতি আৰু জীৱ-জন্তুৰ প্ৰাচীন চিত্ৰ আছে। পুৰাণত অঞ্চলটোক দুখন পবিত্ৰ ভূমি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কেদাৰখণ্ড, মোটামুটিভাৱে আজিৰ গঢ়ৱাল, আৰু মানসখণ্ড, মোটামুটিভাৱে আজিৰ কুমায়ুন। গংগা আৰু যমুনাৰ উৎসকে ধৰি ইয়াৰ নদীসমূহে বহু দিনৰে পৰা ইয়াক তীৰ্থযাত্ৰীৰ গন্তব্যস্থান কৰি ৰাখিছে, আৰু সেইবাবেই ইয়াক প্ৰায়ে দেৱভূমি, অৰ্থাৎ দেৱতাৰ দেশ বুলি কোৱা হয়।

প্ৰাৰম্ভিক ঐতিহাসিক কালত কুণিন্দ জনগোষ্ঠীয়ে অঞ্চলটোৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল আৰু নিজৰ মুদ্ৰা প্ৰচলন কৰিছিল। দেৰাদুনৰ ওচৰৰ কালসীত এটা ডাঙৰ শিলত প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব 3য় শতিকাৰ মৌৰ্য সম্ৰাট অশোকৰ এখন প্ৰধান শিলালিপি খোদিত আছে, আৰু ইয়াক আজিও চাব পাৰি। পিছলৈ কাত্যুৰী বংশ ক্ষমতালৈ আহে, যিসকলে প্ৰায় 7ম শতিকাৰ পৰা বৈজনাথৰ ওচৰৰ কাত্যুৰ উপত্যকাক কেন্দ্ৰ কৰি অঞ্চলটোৰ বৃহৎ অংশ শাসন কৰিছিল। জাগেশ্বৰ আৰু বৈজনাথৰ দৰে লালিত্যপূৰ্ণ শিলৰ মন্দিৰসমূহ এই বহল সময়ছোৱাৰ। পৰম্পৰা অনুসৰি দাৰ্শনিক আদি শংকৰাচাৰ্যই ইয়ালৈ ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু ভাৰতৰ আটাইতকৈ পবিত্ৰ দেৱালয়সমূহৰ দুটা বদ্ৰীনাথ আৰু কেদাৰনাথত পূজা-অৰ্চনা পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল।

কাত্যুৰী শক্তি ভাঙি সৰু সৰু ৰাজ্যত বিভক্ত হোৱাৰ পিছত দুখন ৰাজ্য প্ৰধান হৈ উঠে। কুমায়ুনত চান্দ বংশই প্ৰথমে চম্পাৱতৰ পৰা আৰু পিছলৈ আলমোৰাৰ পৰা শাসন কৰে, যি 16শ শতিকাত তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হয়। গঢ়ৱালত পাৱাৰ বা পৰমাৰ শাসকসকলে অঞ্চলটোৰ বহুতো সৰু গড়ভিত্তিক মুখীয়ালশাসিত অঞ্চলক লাহে লাহে একত্ৰিত কৰে, যাৰ সংখ্যা পৰম্পৰাগতভাৱে 52টা বুলি কোৱা হয়, আৰু অলকানন্দা নদীৰ পাৰৰ শ্ৰীনগৰৰ পৰা শাসন কৰে। দুয়োখন ৰাজ্যই মন্দিৰ, কলা আৰু উচ্চ গিৰিপথেৰে তিব্বতৰ সৈতে বাণিজ্যক পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল।

18শ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু 19শ শতিকাৰ আৰম্ভণিত নেপালৰ গোৰ্খাসকলে কুমায়ুন আৰু তাৰ পিছত গঢ়ৱাল জয় কৰে। 1814ৰ পৰা 1816 চনলৈ চলা ইংগ-নেপালী যুদ্ধৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ শাসনৰ অন্ত পৰে, তাৰ পিছত ব্ৰিটিছে কুমায়ুন আৰু গঢ়ৱালৰ পূব অংশ লয়, আনহাতে পশ্চিম অংশ পাৱাৰ ৰজাৰ অধীনত টিহৰী গঢ়ৱাল ৰাজকীয় ৰাজ্য হয়। ব্ৰিটিছে মুছৌৰী, নৈনীতাল, ৰাণীখেত আৰু লেন্সডাউনৰ দৰে পাহাৰীয়া নগৰ গঢ়ি তোলে, আৰু দেৰাদুন অৰণ্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতীয় জৰীপ বিভাগৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। অঞ্চলটোৱে স্বাধীনতা আন্দোলনতো অৰিহণা যোগাইছিল, বিশেষকৈ 1921 চনত বাগেশ্বৰৰ কুলী বেগাৰ আন্দোলনৰ জৰিয়তে, যিয়ে বাধ্যতামূলক বিনা পাৰিশ্ৰমিকৰ শ্ৰমৰ অন্ত পেলায়, আৰু চন্দ্ৰ সিংহ গঢ়ৱালীৰ জৰিয়তে, যিয়ে 1930 চনত পেছোৱাৰত নিৰস্ত্ৰ প্ৰতিবাদকাৰীৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।

স্বাধীনতাৰ পিছত টিহৰী গঢ়ৱাল ভাৰতৰ সৈতে একত্ৰিত হয় আৰু 1949 চনত সংযুক্ত প্ৰদেশত যোগদান কৰে, আৰু সমগ্ৰ অঞ্চলটো উত্তৰ প্ৰদেশৰ অংশ হয়। পৰৱৰ্তী দশকসমূহত এখন পৃথক পাহাৰীয়া ৰাজ্যৰ বাবে এক শক্তিশালী আন্দোলন গঢ় লৈ উঠে। 2000 চনৰ 9 নৱেম্বৰত উত্তৰ প্ৰদেশৰ উত্তৰৰ জিলাসমূহৰ পৰা দেৰাদুনক ৰাজধানী কৰি উত্তৰাঞ্চল ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। 2007 চনত ইয়াৰ নাম উত্তৰাখণ্ড ৰখা হয়, আৰু পিছলৈ গৈৰছাইনক গ্ৰীষ্মকালীন ৰাজধানী হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।

ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ বাবে উত্তৰাখণ্ডৰ ইতিহাস ৰজাসকলৰ বিষয়ে যিমান, বিশ্বাস আৰু পৰ্বতৰ বিষয়েও সিমানেই। যমুনোত্ৰী, গংগোত্ৰী, কেদাৰনাথ আৰু বদ্ৰীনাথলৈ চাৰিধাম তীৰ্থযাত্ৰা, জাগেশ্বৰ আৰু বৈজনাথৰ মন্দিৰ সমষ্টি, আৰু ঔপনিৱেশিক যুগৰ পাহাৰীয়া নগৰসমূহে অঞ্চলটোৰ দীঘলীয়া কাহিনীৰ বিভিন্ন অধ্যায় উন্মোচন কৰে।