মহাৰাষ্ট্ৰ

হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মহাৰাষ্ট্ৰ কৃষিজীৱী সমাজৰ বাসভূমি হৈ আহিছে। পুনেৰ ওচৰৰ ইনামগাঁও আৰু গোদাৱৰী অৱবাহিকাৰ দাইমাবাদৰ দৰে স্থানৰ তাম্ৰ-প্ৰস্তৰ যুগৰ গাঁৱে দেখুৱায় যে বৃহৎ ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ বহু আগতেই মানুহে শস্য উৎপাদন কৰিছিল, গৰু-ম'হ পালিছিল আৰু চিত্ৰিত মৃৎপাত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব 3য় শতিকাত অঞ্চলটোৰ কিছু অংশ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, আৰু মুম্বাইৰ ওচৰৰ চোপাৰাত অশোকৰ এখন শিলালিপি পোৱা গৈছে।

প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব 2য় শতিকাৰ পৰা সাতবাহনসকলে প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা, অৰ্থাৎ আজিৰ পৈঠান নগৰৰ পৰা দাক্ষিণাত্য শাসন কৰিছিল। বেপাৰী আৰু ভিক্ষুসকলে সহ্যাদ্ৰি পাহাৰৰ মাজেৰে যোৱা বাণিজ্যিক পথৰ কাষত বৌদ্ধ শিলকটা গুহা নিৰ্মাণত সহায় কৰিছিল। কাৰ্লা, ভাজা, নাছিক আৰু অজন্তাৰ প্ৰাৰম্ভিক গুহাসমূহ এই সময়ৰ। পিছলৈ খ্ৰীষ্টাব্দ 5ম শতিকাত বাকাটকসকলৰ অধীনত অজন্তাই ইয়াৰ বিশ্ববিখ্যাত চিত্ৰসমূহ লাভ কৰে। তাৰ পিছত চালুক্য আৰু পিছলৈ ৰাষ্ট্ৰকূটসকল আহে, আৰু 8ম শতিকাত ৰাষ্ট্ৰকূট ৰজা প্ৰথম কৃষ্ণই এটা অখণ্ড শিলৰ স্তূপ কাটি ইলোৰাৰ কৈলাস মন্দিৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। অজন্তা, ইলোৰা আৰু মুম্বাইৰ ওচৰৰ এলিফেণ্টা গুহা সকলোবোৰেই ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য স্থল।

12শ আৰু 13শ শতিকাত যাদৱ বংশই দেৱগিৰিৰ পৰা শাসন কৰিছিল, আৰু এই সময়তে সন্ত কবি জ্ঞানেশ্বৰৰ জৰিয়তে মাৰাঠী সাহিত্যই বিকাশ লাভ কৰে। 1296 চনত আলাউদ্দিন খিলজীয়ে দেৱগিৰি আক্ৰমণ কৰে, আৰু পিছলৈ দিল্লী চুলতানীয়ে দুৰ্গটোৰ নিয়ন্ত্ৰণ লয়। মহম্মদ বিন তুঘলুকে ইয়াৰ নাম দৌলতাবাদ ৰাখে আৰু কিছু সময়ৰ বাবে নিজৰ ৰাজধানী তালৈ স্থানান্তৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। 1347 চনত দাক্ষিণাত্যত বাহমনী চুলতানী প্ৰতিষ্ঠা হয়, আৰু পিছলৈ ই আহমদনগৰ আৰু বিজাপুৰকে ধৰি কেইবাটাও চুলতানীত বিভক্ত হয়। 17শ শতিকাত মোগলসকলে দাক্ষিণাত্যলৈ আগবাঢ়ে, আৰু ঔৰংগাবাদৰ বিবি কা মকবৰা এই সময়ৰ।

17শ শতিকাতে জুন্নাৰৰ ওচৰৰ শিৱনেৰী দুৰ্গত জন্মগ্ৰহণ কৰা শিৱাজীৰ উত্থান ঘটে। তেওঁ পাহাৰীয়া দুৰ্গ আৰু উপকূলীয় গড়ৰ এক জালৰ সহায়ত এখন স্বাধীন ৰাজ্য গঢ়ি তোলে আৰু 1674 চনত ৰায়গড়ত তেওঁৰ ৰাজ্যাভিষেক হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতো মাৰাঠাসকলে মোগলৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘ সংগ্ৰাম চলাই যায়, আৰু 18শ শতিকাত পুনেৰ শনিৱাৰ ৱাড়াৰ পৰা শাসন কৰা পেশোৱাসকলে ভাৰতৰ বৃহৎ অংশলৈ মাৰাঠা শক্তি বিস্তাৰ কৰে।

ইউৰোপীয় শক্তিসমূহ উপকূলত উপস্থিত হয়। পৰ্তুগীজসকলে বসই আৰু অন্যান্য বন্দৰ দখলত ৰাখিছিল, আৰু 1661 চনত ক্যাথেৰিন অৱ ব্ৰাগাঞ্জাৰ যৌতুকৰ অংশ হিচাপে বোম্বাইৰ দ্বীপসমূহ ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়, আৰু সোনকালেই সেইবোৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক অৰ্পণ কৰা হয়। একেৰাহে কেইবাখনো ইংগ-মাৰাঠা যুদ্ধৰ পিছত 1818 চনত পেশোৱাৰ শাসনৰ অন্ত পৰে আৰু অঞ্চলটোৰ বেছিভাগ বোম্বাই প্ৰেছিডেন্সীৰ অংশ হয়। মহাৰাষ্ট্ৰই জ্যোতিৰাও আৰু সাবিত্ৰীবাই ফুলে, বাল গংগাধৰ তিলক, গোপাল কৃষ্ণ গোখলে আৰু বি. আৰ. আম্বেদকাৰকে ধৰি বহুতো সংস্কাৰক আৰু নেতাৰ জন্ম দিছে। 1885 চনত বোম্বাইত ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়, আৰু 1942 চনৰ আগষ্টত তাৰ পৰাই ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন আৰম্ভ কৰা হয়।

স্বাধীনতাৰ পিছত 1956 চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনে বিদৰ্ভ আৰু মাৰাঠৱাড়াকে অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এখন বৃহৎ দ্বিভাষিক বোম্বাই ৰাজ্য গঠন কৰে। সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনে এখন পৃথক মাৰাঠীভাষী ৰাজ্যৰ দাবীত আন্দোলন চলায়, আৰু 1960 চনৰ 1 মেত বোম্বাই ৰাজ্যক মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু গুজৰাটত বিভক্ত কৰা হয়। 1995 চনত চৰকাৰীভাৱে মুম্বাই নাম ৰখা বোম্বাই ৰাজধানী, আনহাতে নাগপুৰ দ্বিতীয় ৰাজধানী, য'ত বিধানসভাৰ শীতকালীন অধিৱেশন অনুষ্ঠিত হয়। ৰায়গড় আৰু সিংহগড়ৰ দৰে দুৰ্গ, আৰু অজন্তা আৰু ইলোৰাৰ গুহাসমূহে দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে এই ইতিহাস জীৱন্ত কৰি তোলে।