মেঘালয়, যাৰ নামৰ অৰ্থ মেঘৰ আলয়, ঢৌৱলী পাহাৰ, গভীৰ গিৰিখাত আৰু পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি বৰষুণ হোৱা কিছুমান ঠাইৰ দেশ। ইয়াত তিনিটা প্ৰধান জনগোষ্ঠীৰ বাস, খাচী, জয়ন্তীয়া বা প্নাৰ, আৰু গাৰো, আৰু প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব ভাষা আৰু পৰম্পৰা আছে। খাচী আৰু জয়ন্তীয়াসকলে অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষা পৰিয়ালৰ ভাষা কয়, আনহাতে গাৰো ভাষা তিব্বত-বৰ্মী ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। তিনিওটা জনগোষ্ঠী মাতৃসূত্ৰীয় ৰীতি-নীতিৰ বাবে পৰিচিত, য'ত পৰিয়ালৰ উপাধি আৰু উত্তৰাধিকাৰ সাধাৰণতে মাতৃৰ জৰিয়তে আগবাঢ়ে। গাৰো পাহাৰ আৰু খাচী পাহাৰত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিলৰ সঁজুলি পোৱা গৈছে, যিয়ে দেখুৱায় যে হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি ইয়াত মানুহে বাস কৰি আহিছে।
অঞ্চলটোৰ আটাইতকৈ চকুত লগা বৈশিষ্ট্যসমূহৰ অন্যতম হৈছে ইয়াৰ মহাশিলাৰ পৰম্পৰা। পূৰ্বপুৰুষক সন্মান জনাবলৈ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা চিহ্নিত কৰিবলৈ থিয় শিল আৰু চেপেটা মেজৰ দৰে শিল স্থাপন কৰা হৈছিল, আৰু সেইবোৰ বহুতো গাঁৱত দেখা যায়। আটাইতকৈ সুন্দৰ সমষ্টিটো জয়ন্তীয়া পাহাৰৰ নাৰ্টিয়াঙত আছে, য'ত বিভিন্ন আকাৰৰ কুৰিৰো অধিক মহাশিলা একেলগে থিয় হৈ আছে। শতিকাৰ পিছত শতিকা ধৰি খাচী পাহাৰ হিমা নামৰ বহুতো সৰু ৰাজ্যত সংগঠিত আছিল, আৰু প্ৰত্যেকৰে নেতৃত্ব দিছিল ছিয়েম নামেৰে পৰিচিত এজন মুখীয়ালে, যাক বংশ আৰু পৰিষদৰ অংশগ্ৰহণত বাছনি কৰা হৈছিল। জয়ন্তীয়া ৰাজ্যই পাহাৰ আৰু দক্ষিণৰ ভৈয়ামৰ কিছু অংশ দুয়োটা শাসন কৰিছিল, আৰু নাৰ্টিয়াং এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন ৰাজধানী আছিল, য'ত আজিও এটা পুৰণি দুৰ্গা মন্দিৰ আছে। গাৰো পাহাৰত পৰম্পৰাগতভাৱে নকমা নামেৰে পৰিচিত বংশৰ মুৰব্বীসকলে মাটি পৰিচালনা কৰিছিল।
ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে শ্ৰীহট্টকে ধৰি বংগ আৰু পিছলৈ অসমৰ নিয়ন্ত্ৰণ লোৱাৰ পিছত ব্ৰিটিছৰ আগ্ৰহ বাঢ়ে। কোম্পানীয়ে দুয়োটা অঞ্চল সংযোগ কৰিবলৈ খাচী পাহাৰৰ মাজেৰে এটা পথ বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত 1829ৰ পৰা 1833 চনলৈ ইংগ-খাচী যুদ্ধ হয়, য'ত নংখলাওৰ ছিয়েম উ তিৰোত সিঙে দীঘলীয়া প্ৰতিৰোধৰ নেতৃত্ব দিয়ে। শেষত তেওঁক বন্দী কৰা হয় আৰু 1835 চনত ঢাকাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়, আৰু আজি তেওঁক ৰাজ্যখনৰ এজন মহান বীৰ হিচাপে সন্মান কৰা হয়। 1835 চনত জয়ন্তীয়া ৰাজ্য অধিগ্ৰহণ কৰা হয়। 1860ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উ কিয়াং নাংবাহে এক জয়ন্তীয়া বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব দিয়ে আৰু তেওঁক জোৱাইত ফাঁচী দিয়া হয়, আৰু 1872 চনত পা টোগান সাংমাই গাৰো পাহাৰত ব্ৰিটিছ বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিছিল।
ব্ৰিটিছে প্ৰথমে চেৰাপুঞ্জী নামেৰেও পৰিচিত ছোহ্ৰাত তেওঁলোকৰ সদৰ দপ্তৰ স্থাপন কৰে আৰু পিছলৈ শ্বিলংলৈ স্থানান্তৰ কৰে, যি 1874 চনত অসম প্ৰদেশৰ ৰাজধানী হয়। 1840ৰ দশকত ৱেলছৰ খ্ৰীষ্টান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল আহে আৰু খাচী ভাষা লিখিবলৈ ৰোমান লিপিৰ প্ৰচলন কৰে, আৰু বিদ্যালয় স্থাপন কৰি শিক্ষা বিস্তাৰত সহায় কৰে। গীৰ্জা, ঔপনিৱেশিক বঙলা আৰু গল্ফ পথাৰেৰে শ্বিলং এক মনোৰম পাহাৰীয়া নগৰ হৈ উঠে।
1947 চনত স্বাধীনতাৰ পিছত খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু গাৰো পাহাৰ সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত স্বায়ত্তশাসিত জিলা পৰিষদৰ সৈতে অসমৰ অংশ আছিল। পাহাৰৰ নেতাসকলে এখন পৃথক ৰাজ্যৰ বাবে শান্তিপূৰ্ণভাৱে আন্দোলন চলায়। 1970 চনৰ 2 এপ্ৰিলত মেঘালয়ক প্ৰথমে অসমৰ ভিতৰত এখন স্বায়ত্তশাসিত ৰাজ্য হিচাপে গঠন কৰা হয়, আৰু 1972 চনৰ 21 জানুৱাৰীত ই পূৰ্ণ ৰাজ্য হয়। শ্বিলং ইয়াৰ ৰাজধানী হয়, আৰু পিছলৈ অসমে নিজৰ ৰাজধানী এই চহৰৰ পৰা আঁতৰাই নিয়ে।
দৰ্শনাৰ্থীসকলে নাৰ্টিয়াঙৰ মহাশিলা, ছোহ্ৰাৰ আশে-পাশে থকা পুৰণি পথ আৰু গাঁও, আৰু উত্তৰ-পূবৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ কাহিনী কোৱা শ্বিলঙৰ ডন বস্কো সংগ্ৰহালয়ত এই ঐতিহ্য অন্বেষণ কৰিব পাৰে। প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি খাচী গাঁৱলীয়াসকলে গঢ়ি তোলা জীৱন্ত শিপাৰ দলং পৰম্পৰাগত জ্ঞানৰ আন এক স্থায়ী প্ৰকাশ।
ফটো: Arshiya Urveeja Bose, CC BY 2.0
