অৰুণাচল প্ৰদেশ

অৰুণাচল প্ৰদেশ, যাৰ নামটোৰ অৰ্থ প্ৰায়ে ভোৰৰ পোহৰে উজলোৱা পৰ্বতৰ দেশ বুলি কোৱা হয়, ভাৰতৰ আটাইতকৈ পূবৰ ৰাজ্য আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে আটাইতকৈ বৈচিত্ৰ্যময় ৰাজ্যসমূহৰ অন্যতম। ইয়াত বহুতো সুকীয়া জনগোষ্ঠীৰ বাস, যাৰ ভিতৰত আছে আদি, নিচি, আপাতানী, গালো, মিচিমি, মনপা, চেৰডুকপেন, টাংছা আৰু ৱাংচু জনগোষ্ঠী, আৰু প্ৰত্যেকৰে নিজস্ব ভাষা, ৰীতি-নীতি আৰু মৌখিক ইতিহাস আছে। এই অঞ্চলৰ আদিম অতীতৰ বেছিভাগেই লিখিত নথিতকৈ এই মৌখিক পৰম্পৰাতহে সংৰক্ষিত হৈ আছে, সেয়েহে পাহাৰৰ ইতিহাস শিলালিপিৰ জৰিয়তে যিমান কোৱা হয়, গীত, কিংবদন্তি আৰু গাঁৱৰ স্মৃতিৰ জৰিয়তেও সিমানেই কোৱা হয়।

প্ৰত্নতত্ত্বই দেখুৱায় যে প্ৰাগৈতিহাসিক কালৰে পৰা এই উপত্যকাসমূহত মানুহে বাস কৰি আহিছে, আৰু কেইবাখনো জিলাত শিলৰ সঁজুলি পোৱা গৈছে। পুৰণি হিন্দু কিংবদন্তিতো এই অঞ্চলৰ উল্লেখ আছে। লোহিত জিলাৰ পৰশুৰাম কুণ্ড ঋষি পৰশুৰামৰ সৈতে জড়িত আৰু মকৰ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত ইয়ালৈ বহু তীৰ্থযাত্ৰী আহে, আনহাতে ৰোইঙৰ ওচৰৰ ভীষ্মকনগৰক পৰম্পৰাগতভাৱে মহাভাৰতৰ ৰুক্মিণীৰ পিতৃ ৰজা ভীষ্মকৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়। ভীষ্মকনগৰত এটা বৃহৎ ইটাৰ দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষ আছে, আৰু লিকাবালীৰ ওচৰৰ মালিনীথানৰ ধ্বংসাৱশেষত এটা মন্দিৰৰ সূক্ষ্মভাৱে খোদিত শিলৰ মূৰ্তি আছে, যিটো মন্দিৰ প্ৰায় মধ্যযুগৰ বুলি অনুমান কৰা হয়।

মধ্যযুগত পাহাৰৰ নামনিৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল, বিশেষকৈ আহোমসকলৰ সৈতে, যিসকলে 13শ শতিকাৰ পৰা অসমৰ বেছিভাগ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। বাণিজ্য, বৈবাহিক সম্বন্ধ আৰু মাজে মাজে হোৱা সংঘাতে এই সম্পৰ্ক গঢ় দিছিল, আৰু আহোমসকলে পোচা নামৰ এক ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল, যাৰ অধীনত কিছুমান পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীয়ে ভৈয়ামৰ পৰা সামগ্ৰীৰ ৰূপত প্ৰাপ্য লাভ কৰিছিল। ইটানগৰক নিজৰ নাম দিয়া ইটাৰ দুৰ্গ ইটা দুৰ্গক সাধাৰণতে প্ৰায় 14শ বা 15শ শতিকাৰ বুলি ধৰা হয়। ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশত তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মই মনপা জনগোষ্ঠীৰ সংস্কৃতি গঢ় দিছিল, আৰু 17শ শতিকাৰ শেষভাগত মেৰাক লামা লোড্ৰে গিয়াছোৱে তাৱাং মঠ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ বৌদ্ধ মঠসমূহৰ অন্যতম আৰু আজিও এক প্ৰধান আকৰ্ষণ।

19শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰিটিছে অসমৰ নিয়ন্ত্ৰণ লোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে লাহে লাহে চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। 1873 চনত তেওঁলোকে ইনাৰ লাইন ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰে, যিয়ে পাহাৰীয়া অঞ্চললৈ বাহিৰৰ লোকৰ প্ৰৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল, আৰু এই অনুমতি-পত্ৰ ব্যৱস্থাৰ এক ৰূপ আজিও চলি আছে। অঞ্চলটোৰ বৃহৎ অংশত প্ৰশাসন অতি সীমিত আছিল, আৰু স্থানীয় ৰীতি-নীতি আৰু গাঁও পৰিষদ, যেনে আদি জনগোষ্ঠীৰ কেবাঙে সমাজৰ কাম-কাজ চলাই থাকিল।

স্বাধীনতাৰ পিছত এই অঞ্চলটো উত্তৰ-পূব সীমান্ত ট্ৰেক্টছ হিচাপে আৰু 1954 চনৰ পৰা উত্তৰ-পূব সীমান্ত এজেন্সী, সাধাৰণতে নেফা নামেৰে পৰিচিত, হিচাপে প্ৰশাসিত হয়। ইয়াক অসমৰ ৰাজ্যপালৰ জৰিয়তে শাসন কৰা হৈছিল, আৰু প্ৰশাসনৰ লক্ষ্য আছিল জনজাতীয় ৰীতি-নীতি আৰু ভূমি অধিকাৰক সন্মান কৰা। 1972 চনৰ 20 জানুৱাৰীত নেফা কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হয় আৰু ইয়াৰ নাম অৰুণাচল প্ৰদেশ ৰখা হয়। 1987 চনৰ 20 ফেব্ৰুৱাৰীত ই পূৰ্ণ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে, আৰু 1974 চনৰ পৰা ৰাজধানী হৈ থকা ইটানগৰ ইয়াৰ চৰকাৰৰ কেন্দ্ৰ হয়।

আজি ভ্ৰমণকাৰীসকলে তাৱাং মঠ, ইটানগৰৰ ইটা দুৰ্গৰ ধ্বংসাৱশেষ, মালিনীথানৰ ভাস্কৰ্য, ভীষ্মকনগৰৰ ইটাৰ গড় আৰু পৰশুৰাম কুণ্ড তীৰ্থস্থানত এই বহুস্তৰীয় ইতিহাস অন্বেষণ কৰিব পাৰে। জিৰোৰ আপাতানী গাঁৱৰ পৰা আদি আৰু মনপা জনগোষ্ঠীৰ উৎসৱলৈকে ৰাজ্যখনৰ জীৱন্ত পৰম্পৰাসমূহো সমানেই আকৰ্ষণীয়, যিবোৰে শতিকাৰ পিছত শতিকাৰ স্থানীয় ইতিহাস জীয়াই ৰাখিছে।