இந்தியாவில் மிக நீண்ட பதிவு செய்யப்பட்ட வரலாறு கொண்ட பகுதிகளில் கர்நாடகமும் ஒன்று. மாநிலத்தின் வடக்கே உள்ள ஹுன்ஸ்கி, பைச்பால் பள்ளத்தாக்குகளில் ஆதி மனிதர்கள் கற்கருவிகளைச் செய்தனர்; புதிய கற்கால விவசாயிகளும் கால்நடை மேய்ப்பவர்களும் பல்லாரி அருகே உள்ள சங்கனக்கல்லு போன்ற இடங்களில் சாம்பல் மேடுகளை விட்டுச் சென்றனர். சித்ரதுர்கா மாவட்டத்தின் பிரம்மகிரியில் பெருங்கற்கால அடக்கங்களும் குடியிருப்புகளும் அகழ்ந்தெடுக்கப்பட்டுள்ளன. கி.மு. 3ஆம் நூற்றாண்டில் இப்பகுதி மௌரியப் பேரரசின் பகுதியாக இருந்தது; பேரரசர் அசோகரின் பல கல்வெட்டுகள் இங்கு கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளன; அவற்றில் மாஸ்கியில் உள்ள ஒன்று அவரைப் பெயர் சொல்லிக் குறிப்பிடுகிறது.
மௌரியர்களுக்குப் பிறகு சாதவாகனர்கள் தக்காணத்தின் சில பகுதிகளை ஆண்டனர்; கி.பி. 4ஆம் நூற்றாண்டில் பனவாசியின் கதம்பர்கள் இப்பகுதியிலேயே வேரூன்றிய முதல் வம்சங்களில் ஒன்றாயினர். மேலைக் கங்கர்கள் தலைக்காட்டிலிருந்து தெற்குப் பகுதியை ஆண்டனர்; அவர்களின் கீழ் சாவுண்டராயர் என்ற அமைச்சர் 10ஆம் நூற்றாண்டின் இறுதியில் சிரவணபெலகொளாவில் கோமடேஸ்வரரின் பிரம்மாண்டமான சிலையை அமைத்தார். ஏறத்தாழ 5ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த ஹல்மிடி கல்வெட்டு, அறியப்பட்டவற்றுள் மிகப் பழமையான கன்னடக் கல்வெட்டாகக் கருதப்படுகிறது. 6ஆம் நூற்றாண்டு முதல் 8ஆம் நூற்றாண்டு வரை பாதாமிச் சாளுக்கியர்கள் வலிமையான பேரரசைக் கட்டியெழுப்பினர். பாதாமியில் உள்ள அவர்களின் குடைவரைக் குகைகளும், அய்ஹொளே கோயில்களும், யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமான பட்டடக்கல் கோயில்களும் இந்தியக் கோயில் கட்டடக்கலையின் தொடக்ககால வளர்ச்சியைக் காட்டுகின்றன.
அடுத்து ராஷ்டிரகூடர்கள் ஆண்டனர்; அதன் பின் கல்யாணிச் சாளுக்கியர்களும், பின்னர் ஹொய்சாளர்களும் அதிகாரத்துக்கு வந்தனர். பேலூர், ஹளேபீடு, சோமநாதபுரம் ஆகிய இடங்களில் அழகுற செதுக்கப்பட்ட கோயில்களை ஹொய்சாளர்கள் விட்டுச் சென்றனர். 12ஆம் நூற்றாண்டில் கவிஞரும் சீர்திருத்தவாதியுமான பசவண்ணர், லிங்காயத் மரபை வடிவமைத்த சமூக, சமய இயக்கத்தைத் தொடங்கினார். 1336இல் சகோதரர்கள் ஹரிஹரர், புக்கர் ஆகியோர் விஜயநகரப் பேரரசை நிறுவினர்; 16ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் கிருஷ்ணதேவராயரின் ஆட்சியில் அது உச்சத்தை எட்டியது. 1565இல் தலைக்கோட்டைப் போரில் ஏற்பட்ட தோல்வி அதன் வீழ்ச்சிக்கு வழிவகுக்கும் வரை, அதன் தலைநகரான ஹம்பி உலகின் மாபெரும் நகரங்களில் ஒன்றாக விளங்கியது. அதன் இடிபாடுகள் இப்போது யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளமாகும்.
வடக்கில் பாமினி சுல்தானகமும், பின்னர் பீஜாப்பூரின் ஆதில் ஷாஹி ஆட்சியாளர்களும் கோல் கும்பாஸ் போன்ற பிரம்மாண்டமான நினைவுச் சின்னங்களைக் கட்டினர். தெற்கில் மைசூர் உடையார்கள் வலிமை பெற்றனர்; 16ஆம் நூற்றாண்டில் கெம்பே கௌடா பெங்களூரை நிறுவினார். 18ஆம் நூற்றாண்டில் ஹைதர் அலியும் அவரது மகன் திப்பு சுல்தானும் மைசூரை ஒரு பெரும் சக்தியாக்கி, ஆங்கிலேயருக்கு எதிராக நான்கு போர்களை நடத்தினர். 1799இல் ஸ்ரீரங்கப்பட்டணத்தைப் பாதுகாக்கும் போரில் திப்பு உயிர் நீத்தார்; அதன் பின் ஆங்கிலேயர்கள் மைசூர் சமஸ்தானத்தின் ஆட்சியாளர்களாக உடையார்களை மீண்டும் அமர்த்தினர்.
காலனி ஆட்சியில் கன்னடம் பேசும் பகுதிகள் மைசூர் சமஸ்தானம், பம்பாய் மற்றும் சென்னை மாகாணங்கள், நிஜாமின் ஹைதராபாத், சிறிய குடகு மாகாணம் ஆகியவற்றுக்கு இடையே பிரிந்திருந்தன. 1824இல் கித்தூர் ராணி சென்னம்மா ஆங்கிலேயருக்கு எதிராக ஆயுதக் கிளர்ச்சியை முன்னின்று நடத்தினார். இப்பகுதி மக்கள் விடுதலை இயக்கத்தில் தீவிரமாகப் பங்கேற்றனர்; கர்நாடக ஏகீகரணம் எனப்படும் வலுவான இயக்கம், கன்னடம் பேசும் அனைவரையும் ஒரே மாநிலத்தில் ஒன்றிணைக்கப் பாடுபட்டது.
1956 நவம்பர் 1 அன்று மாநில மறுசீரமைப்புச் சட்டம் இப்பகுதிகளை இணைத்து, பெங்களூரைத் தலைநகராகக் கொண்ட விரிவாக்கப்பட்ட மைசூர் மாநிலத்தை உருவாக்கியபோது அந்த இலக்கு நிறைவேறியது. 1973 நவம்பர் 1 அன்று மாநிலம் கர்நாடகம் எனப் பெயர் மாற்றப்பட்டது; அந்த ஆண்டு நிறைவு ஒவ்வோர் ஆண்டும் ராஜ்யோத்சவமாகக் கொண்டாடப்படுகிறது. தலைநகரின் அதிகாரப்பூர்வப் பெயர் 2014இல் பெங்களூரு என மாற்றப்பட்டது. பாதாமி, ஹம்பி முதல் மைசூர் அரண்மனை, ஸ்ரீரங்கப்பட்டணம் வரை இன்றைய பயணிகள் கர்நாடகத்தின் வரலாற்றைப் பின்தொடர்ந்து காணலாம்.