পাঞ্জাব

পঞ্জাবে ইয়াৰ নাম পাঁচ পানী অৰ্থৰ এটা ফাৰ্চী শব্দৰ পৰা পাইছে, যিয়ে এসময়ত বৃহত্তৰ অঞ্চলটোক চিহ্নিত কৰা নদীসমূহক বুজায়। ইয়াৰ ইতিহাস সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতালৈকে বিস্তৃত, আৰু শতদ্ৰু নদীৰ পাৰৰ ৰোপাৰ, বৰ্তমানৰ ৰূপনগৰ, আৰু ৰাজ্যজুৰি আন কেইবাটাও স্থানত হৰপ্পীয় বসতি খনন কৰি উলিওৱা হৈছে। বৈদিক যুগত নদীৰ এই দেশ ইণ্ডো-আৰ্য সংস্কৃতিৰ এক আদিম কেন্দ্ৰভূমি আছিল, আৰু বহুতো পণ্ডিতে আদিম বৈদিক সূক্তসমূহক উপমহাদেশৰ এই অংশৰ সৈতে সংযোগ কৰে।

উত্তৰ-পশ্চিমৰ পৰা ভাৰতলৈ অহা মূল পথৰ ওপৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পঞ্জাবে বহুতো সৈন্যবাহিনী আৰু সাম্ৰাজ্যৰ উত্থান-পতন দেখিছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব 326 চনত মেচিডনৰ আলেকজেণ্ডাৰে বৰ্তমানৰ পাকিস্তানত ঝিলাম নদীৰ ওচৰত ৰজা পুৰুৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল। পিছলৈ অঞ্চলটো মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হয় আৰু ক্ৰমে ইণ্ডো-গ্ৰীক, কুষাণ আৰু গুপ্ত ৰজাসকলে ইয়াক শাসন কৰে, তাৰ পিছত ই হূণ আৰু 7ম শতিকাত হৰ্ষৰ হাতলৈ যায়। ফতেহগড় চাহিব জিলাৰ সংঘোল, য'ত বৌদ্ধ স্তূপৰ ধ্বংসাৱশেষ আৰু কুষাণ যুগৰ ভাস্কৰ্য আছে, এই বহুসাংস্কৃতিক যুগৰ এক সোঁৱৰণী।

প্ৰায় 11শ শতিকাৰ পৰা পঞ্জাব গজনীৰ তুৰ্কী শাসকসকলৰ আৰু তাৰ পিছত দিল্লী চুলতানীৰ অধীনলৈ যায়, আৰু তাৰ পিছত মোগলসকলৰ অধীনলৈ। 1469 চনত শিখ ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক গুৰু নানক এই অঞ্চলত জন্মগ্ৰহণ কৰে, আৰু পৰম্পৰাটো ক্ৰমান্বয়ে ন জন গুৰুৱে আগবঢ়াই লৈ যায়। গুৰু অৰ্জন দেৱে আদি গ্ৰন্থ সংকলন কৰে আৰু অমৃতসৰৰ হৰমন্দিৰ চাহিবৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰে, আৰু 1699 চনত গুৰু গোবিন্দ সিংহই আনন্দপুৰ চাহিবত খালছা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। 18শ শতিকাজুৰি মিছল নামৰ শিখ সংঘসমূহৰ শক্তি বৃদ্ধি পায়, আৰু 19শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা মহাৰাজা ৰণজিৎ সিংহে সেইবোৰক একত্ৰিত কৰি লাহোৰৰ পৰা শাসিত এখন শক্তিশালী ৰাজ্য গঢ়ি তোলে। হৰমন্দিৰ চাহিবক সোণোৱালী তামেৰে আবৃত কৰাৰ বাবে তেওঁক স্মৰণ কৰা হয়, আৰু সেইবাবেই ইয়াক স্বৰ্ণ মন্দিৰ বুলি বহুলভাৱে জনা যায়।

1839 চনত ৰণজিৎ সিংহৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰে, আৰু দুখন ইংগ-শিখ যুদ্ধৰ পিছত 1849 চনত ব্ৰিটিছে পঞ্জাব অধিগ্ৰহণ কৰে। স্বাধীনতা আন্দোলনত পঞ্জাবৰ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা আছিল। গদৰ আন্দোলনে প্ৰধানকৈ প্ৰবাসী পঞ্জাবীসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, আৰু 1919 চনৰ 13 এপ্ৰিলত ব্ৰিটিছ সৈন্যই অমৃতসৰৰ জালিয়ানৱালা বাগত নিৰস্ত্ৰ জনতাৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে। উদ্যানখন এতিয়া এক স্মাৰক। 1931 চনত ফাঁচী দিয়া বিপ্লৱী ভগত সিংহক ফিৰোজপুৰৰ ওচৰৰ হুছেইনীৱালাত স্মৰণ কৰা হয়।

1947 চনৰ স্বাধীনতাৰ লগে লগে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত পঞ্জাবৰ বিভাজন হয়, আৰু লাহোৰকে ধৰি পশ্চিম অংশ পাকিস্তানলৈ যায়। ইতিহাসৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰব্ৰজনসমূহৰ অন্যতমত লাখ লাখ লোক উচ্ছেদ হয়, আৰু অমৃতসৰৰ বিভাজন সংগ্ৰহালয়ত এই কাহিনী হৃদয়স্পৰ্শীভাৱে কোৱা হৈছে। লাহোৰৰ সলনি ভাৰতে স্থপতি লে কৰ্বুজিয়েৰ পৰিকল্পনাৰে চণ্ডীগড়ক এখন নতুন ৰাজধানী হিচাপে গঢ়ি তোলে, আৰু তেওঁৰ কেপিটল কমপ্লেক্স এতিয়া ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য স্থল। অঞ্চলটোৰ ৰাজকীয় ৰাজ্যসমূহে পাটিয়ালা আৰু পূব পঞ্জাব ৰাজ্য সংঘ গঠন কৰে, যি 1956 চনত পঞ্জাবৰ সৈতে একত্ৰিত হয়।

1966 চনৰ 1 নৱেম্বৰত ৰাজ্যখনে ইয়াৰ বৰ্তমান ৰূপ লাভ কৰে, যেতিয়া পঞ্জাব পুনৰ্গঠন আইনে ইয়াৰ দক্ষিণৰ জিলাসমূহৰ পৰা হাৰিয়ানা গঠন কৰে আৰু কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল হিমাচল প্ৰদেশলৈ হস্তান্তৰ কৰে। চণ্ডীগড় পঞ্জাব আৰু হাৰিয়ানা দুয়োখনৰ যুটীয়া ৰাজধানী হিচাপে কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চল হয়, আৰু এই ব্যৱস্থা আজিও চলি আছে। দৰ্শনাৰ্থীসকলে অমৃতসৰৰ স্বৰ্ণ মন্দিৰ আৰু জালিয়ানৱালা বাগৰ পৰা পাটিয়ালাৰ দুৰ্গ আৰু আটাৰী সীমান্তৰ সন্ধিয়া অনুষ্ঠানলৈকে এই বহুস্তৰীয় ইতিহাস অনুসৰণ কৰিব পাৰে।